DE GROENTENTUIN

Tuinieren zonder gif

HOOFDSTUK 1 - Beginnen met een groentetuin en de komposthoop/kunstmest?

Door te lezen, expirimenteren en artikelen te selekteren werd de informatie op deze website samengesteld en
aan u zo beknopt mogelijk ter beschikking gesteld. Deze website is gemaakt om mijn kennis met u te delen.
Ook informatie van u is natuurlijk zeer welkom. Schroom niet mij te verbeteren als u fouten bemerkt op deze site.
Aansprakelijkheid:
De maker van deze website verklaard dat de inhoud van deze website op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld. Evenwel kan de schrijver van de inhoud van deze website op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. De schrijver van de artikelen aanvaard geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard dan ook, die het gevolg is van handelen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie.

Beginnen met een groente-tuin.
Alles begint met een goede ligging van de tuin.
Wat ik daar onder versta is simpel, nl. minstens 300 meter van spoor of autoweg en niet vervuilde grond.

Heel erg belangrijk is de komposthoop voor de tuin. Dus begin als eerste daar een goede plaats voor te creëren. Dit moet een makkelijk te bereiken plaats zijn, niet in de felle zon omdat de hoop niet mag uitdrogen.
Dit is te bereiken door om de kompostplaats de bessenstruiken te plaatsen. De grootte van de komposthoop wordt bepaald aan de hand van de oppervlakte van de te bewerken grond, .n.l. - per 100 vierkante meter moet deze vier meter lang, 1 meter hoog en min. 1.5 meter breed zijn.
Daarbij moet de inhoud minstens 3 tot 4 kubikemeter inhoud hebben, anders zal de hoop te klein zijn om te kunnen werken, wegens uitdroging enz. doordat de oppervlakte niet in goede verhouding is met de inhoud.
De plaats waar de komposthoop komt te liggen dekt u af met een rooster van dood snoeihout en takken.
Mest werk ik nooit onder omdat mijn ervaring leert dat de grond sterk verzuurt als het na het mesten lang blijft regenen. Daarom verwerk ik alle mest door de komposthoop tijdens het opzetten hiervan. Kompost wordt beschouwd als blijvende humus, mest als tijdelijke. Wat dus in dit geval nog een tweede voordeel biedt met deze methode. Gebruik om uw tuin zogenaamd te helpen niet stiekem toch een beetje kunstmest want dat doet het werk van de kompost totaal teniet. Het kost u zelfs een jaar achterstand, want geduld met de kompost-methode moet u wel hebben, omdat het ongeveer 3 jaar duurt voordat een biologisch-dynamische tuin goed op gang komt.

Nu komt het eigenlijke opzetten van de composthoop.
Met het onkruid dat u met het cultiveren van uw tuin overhoudt maakt u een laag van niet meer dan 20 cm op het takkenrooster.
Daarna gaat u verder met laagjes van zo gevarieerd mogelijk materiaal waartussen laagjes materiaal die het proces wat versnellen zoals; - startkompost, bloedmeel, beendermeel, maerl(zeealgenkalk) leem, brandnetelgier, stro enz.
Bouw de hoop tweemaal zohoog als dat u hem hebben wilt, want het materiaal slinkt bij een goede verkompostering zeker tot de helft.
U kunt vrijwel alles wat organisch is op de komposthoop aanbrengen, behalve gekookt voedsel. Gekookt afval gaat rotten en dat is heel wat anders dan komposteren.
Als de komposthoop gaat stinken is er echt iets mis. Meestal is het dan te vochtig binnenin en/of is de temperatuur te hoog omdat de warmte en het vocht dan niet voldoende worden afgevoerd. Maak dan schoorstenen in de hoop. Dit kunt u het beste doen voordat u de hoop opzet.
Plaats hiervoor om de meter in het midden van de hoop een dikke paal en haal deze na het opzetten er voorzichtig uit.
's Winters stopt u deze gaten dicht met een oude krant of iets dergelijks om te grote afkoeling te voorkomen. De beste inwendige temperatuur is ong. 18 graden Celcius.
Deze temperatuur meet ik met een thermometer gemonteerd in een stuk PVC -pijp aan een stok welke ik in de hoop laat zitten ter controle. Deze temperatuur moet regelmatig worden gecontroleerd om het proces zo goed mogelijk te laten verlopen. Wordt de temperatuur te hoog maak dan de schoorstenen vrij.
Er bestaat ook nog het gevaar dat de hoop binnenin te droog is. De hoop gaat schimmelen wanneer deze te droog is en rotten als het te nat is. De juiste vochtigheid moet u schatten, die komt overeen met de hoeveelheid vocht in een uitgeknepen spons. Om te voorkomen dat er muizen of andere dieren in de komposthoop gaan wonen doet u er goed aan tomatenloof en zonnebloemdelen in de hoop te verwerken. Verder is het goed om hout van elzen, hazelaar, dennen en wilgen enz. te verwerken in de hoop. Dit hout zorgt n.l. voor nogal wat stikstof en zwammen die wij weer hard nodig hebben op onze tuin. Tagetes (afrikaantjes) werken ontsmettend en voorkomen dus een hoop ziekten. Brandnetels mogen nooit ontbreken (vanwege de spore-elementen). Verder leem, organische mest van koeien, kippen, geiten, schapen, paarden enz, maar van kippen niet te veel (scherp). En verder alle afval van thee en koffie. Als de komposthoop ongeveer twee keer zo hoog is als u hem uiteindelijk wilt hebben (het materiaal slinkt 50%), wordt deze afgedekt met een laagje mest met daaroverheen wat afgemaaid gras. Hou er bij het opzetten wel rekening mee dat de hoeveelheid nat materiaal ongeveer gelijk moet zijn aan de hoeveelheid droog materiaal.


WAT ALS HET STARTEN VAN DE KOMPOSTHOOP NIET LUKT?
Het is mij vaak gelukt de komposthoop in één keer te starten. Als dit niet in één keer lukte deed ik het volgende; -Gebruikte het materiaal opnieuw, maar gooide het eerst eenkeer om. -Bouwde hem daarna opnieuw op, maar maakte het geheel iets luchtiger door er wat stro bij te doen. -Bracht ook een laagje paarden en kippenmest aan in het hart vande hoop. Dit moet (het liefst) bij warm weer. Al het materiaal werd wel eerst flink nat gemaakt. Het lukte dan meestal wel. Dan werd de hoop wel zo'n 70°C in het hart. Toen moest heel snel de schoorsteen vrij gemaakt worden, want deze temperatuur is veel te hoog. De normale starttijd ligt tussen de 1 tot 3 weken. Als u het na dit alles nog niet lukt om de komposthoop te starten kunt u;
-a. De hoop flink met gier van brandnetels overgieten (maak hiervan minstens 5 literaan).
-b. De hoop nog eens losser maken.
-c. De hoop opnieuw opzetten met kompostpreparaten.
-d. Koop een kompoststarter (kan ook zelf worden gemaakt, zie hoofdstuk 7)
-e. evt. nog een weekje afwachten.
-f. Maak gier van duizendblad en brandnetels.
-g. Gebruik tussen de lagen wat meer bloedmeel en beendermeel en koraalalgenkalk (maerl).


HET GEBRUIK VAN KOMPOST
Kompost onderwerken wordt niet aanbevolen, maar voor een regenbui uitstrooien is heel goed. Kompost welke uitgedroogd is heeft totaal geen werking meer. Dek daarom de grond in de tuin zoveel mogelijk af. Hiervoor kan afgemaaid gras en stro gebruikt worden. Ook organische mest uitgestrooid in de herfst mag niet worden ondergewerkt. U heeft dan ook veel minder nodig omdat er minder naar het grondwater spoelt. Spitten is voor het biologisch evenwicht in de tuin uit den boze. We spitten alleen de eerste keer als we met een tuin beginnen om de kweekwortels en andere ongerechtigheden te verwijderen.
Het freezen van de bovenste 15 cm is wel toegestaan. Als men erg veel last van onkruid heeft duidt dit op een gebrek in de grond, want onkruid is de genezer in de natuur. De kruiden brengen stoffen in de grond waar een gebrek bestaat. Maken we de grond met kompost gereed voor de teelt, dan zal men vrijwel geen last hebben en is zo af en toe wat onkruid weghalen en afdekken van de grond voldoende. Zieke planten worden aangewezen door de insecten die een plant aanvreten of anders aantasten. In mijn tuin heb ik daar alleen de eerste twee jaar last van gehad, maar het derde jaar bleef het bij enkele planten die ik dan gewoon liet staan zonder dat de omstaande planten daar hinder van hadden. Werk nooit onrijpe kompost in de grond, want dat werkt zeer nadelig. Als u kompost op de grond aanbrengt maak deze laag dan minstens 5 cm dik, anders heeft het weinig zin i.v.m. uitdrogen. U weet dat de kompost goed is door er aan te ruiken. Het moet naar bosgrond ruiken. Met kroos uit een schone sloot kunt u de grond ook tegen de zon afdekken. Maar werk het later niet onder. Haal het af en doe het bij het kompostmateriaal op de hoop. Het is mij overkomen dat de grond er naderhand juist teveel door uitdroogde. Als de grond optimaal in conditie is dan heeft u er nooit meer last van dat ze met grote droogte uitdroogt of dat de planten wegrotten omdat het water er op zou blijven staan. De grond zal dan nooit natter worden dan nodig is voor deplanten. Dit heb ik dus zelf kunnen zien. Onder de afgedekte grond bleef het ook geruime tijd tamelijk vochtig als het lang droog was. Let ook eens op de wormen in uw tuin. Zijn ze grijs van kleur, dan is dit een teken van slechte grond. Controleer het wel, want zoals in 2003 bleef het veel te lang droog en warm om het water heel lang vast te houden in de bovenste 15 cm. Zijn ze echter rood en levendig dan betekent dit dat de grond in een behoorlijke conditie moet verkeren. Gooit u gerust ook eens wat zaagsel van de houtzagerij (wit, geen rood/bruin) over uw tuin in de herfst. Dit gaat verteren en trekt zwamachtigen aan die op hun beurt weer voor prima plantenvoedsel zorgen (gebruik alleen wit hout omdat rood/bruin hout teveel looizuur in zich heeft en de groei van planten remt).

Het woord composteren stamt af van het Latijnse ‘componere’ en betekent ‘mengen, samenvoegen’.
Compost is een humusproduct dat ontstaat door gedeeltelijke afbraak van plantaardige en dierlijke materialen. De plantaardige en dierlijke resten worden omgevormd tot compost door inwerking van allerlei micro-organismen (bacteriën en schimmels) en door wormen.
Composteren is de oudst bekende vorm van recyclage. In 200 vóór Christus beschreef de Romein Colunella reeds hoe men groenafval moest bewerken en gebruiken.


KUNSTMEST?
Kunstmest doodt het microleven in de grond omdat het een veel te grote en dus onnatuurlijke hoeveelheid kalizouten, fosforen en stikstof bevat. Kunstmest geeft bovendien ook nog een behoorlijke celvergroting in uw planten, wat betekent dat u meer ziet dan er is en dat moeder alleen merkt door het slinken van de groente. Maar de plant merkt het zeer zeker als er bijvoorbeeld nachtvorst is en als gevolg hiervan sterft. Terwijl een normaal gegroeide plant weinig te duchten heeft van een nachtvorstje. Ook gif kan volgens mij nooit goed zijn, want daardoor wordt welk leven dan ook totaal verwoest. Gebruik ook geen beetje gif voor slakken of iets dergelijks. Het is natuurlijk ook niet aardig maar die plaag is beter tebestrijden door b.v. een blikje met wat bier in te graven zodat de slakken er in kunnen kruipen. De slakken verdrinken helaas in het bier. Ze zijn dan goed voor de komposthoop. Om terug te komen op de aardappelen, in de kompost voorgekiemde pootaardappelen worden in de voren gelegd. Dan worden de voren dichtgetrokken en wordt er aangeaard om het jonge loof tegen nachtvorst te beschermen. Vervolgens gebeurt er niets meer tot de oogst, want naarmate de bodem rijker wordt aan de door kompost ontstane humus, vermindert de noodzaak van bestrijding van het onkruid. Ieder jaar zal de hoeveelheid onkruid minder worden. Uiteindelijk wordt de grond dan kerngezond en daarmee ook het gewas. Mijn aardappelveldje leverde het afgelopen jaar 20 keer het gepootte goed op aan gewicht. Dit is bijzonder goed evenals de smaak (veenaardappelen zijndoorgaans niet zo best, zie ook de pagina's over aardappelen). Er was ook duidelijk verschil in grootte met mijn biologisch geteelde aardappelen (waarvan de poters ook biologisch geteeld werden), en de aardappels waarvan de poters uit de winkel kwamen. Aardappels zijn kalkminnend. Een gezonde aardappelplant zal ook nooit last hebben van de coloradokever. In 1978 was er een plaag, maar er is hooguit een plant of twee aan ten ondergegaan. Terwijl van boeren in de omgeving de aardappels met vergif bespoten moesten worden. Ook mollen worden als plaag beschouwd en ze kunnen inderdaad behoorlijk lastig zijn. Ze gooien wel eens wat kolen omver of gooiden mijn zaaibed ondersteboven. Maar ze doen toch, wat niet direct zichtbaar is, meer goed dan kwaad voor onze tuin. Mollen houden de grond los en zorgen dat er een goede afwatering ontstaat (dreinering), zodat er nooit aardappels of andere groenten zullen wegrotten als het lang achter elkaar blijft regenen. Maar het belangrijkste werk wat zij doen is dat ze het grootste gedeelte van de in de grond levende insekten waartegen normaal gespoten wordt met vergif, opeten. In de praktijk blijkt dit aardig te kloppen. Een aantal tuinders in de buurt van mijn tuin doodden de mollen zorgvuldig, en dat hebben ze het jaar erop goed gemerkt. Hun kolen vielen stuk voor stuk om door vraat van emelten. Deze vierden feest want hun natuurlijke vijand de mol was opgeruimd. Dus hanteerden deze mensen maar weer de gifspuit (wat ook nog duur en gevaarlijk is en een hoop tijd en energie kost). Zo zijn er een hoop manieren om van plagen verlost te worden en te blijven. Als b.v. aaltjes uw penen en aardappels belagen, plant dan wat afrikaantjes tussen de planten en u zult er weinig last meer van hebben. Tevens wat houtas strooien tussen de rijen helpt enorm goed tegen aaltjes.



Adres voor volledig Biologische Tuinaarde en andere producten:
http://www.bio-kultura.nl/

Tips van lezers!
Hier maak ik even plaats voor ideeën van bezoekers van deze site.

Tip-1
- Winnifred Wesseling had een aardig idee om van een oude parasol een koude kas te maken.
Het doek was vergaan en Winnifred kreeg toen het idee het doek te vervangen door stevig plastic.
Het beste kun je daar natuurlijk het UV-bestendige plastic voor nemen waarvan tunnelkassen worden gemaakt en te koop is bij de goede tuingereedschappenzaak. In Bodegraven zit er b.v. een goede.

Om de koude kas stevig neer te zetten is op elke hoek een paal gebruikt.

Tip-2
- Van S.W.A. Christiaens (Volkstuinen Merksem, België) kwam de volgende tip!
Als ik wortelen zaai doe ik dat met een flesje met een kurken stop.
In de kurken stop komt een rietje, dat net door de kurk heen mag steken, zodat
het een strooivaatje wordt.
Het flesje wordt dan gevuld met wortelzaad en fijn wit zand.
Wel eerst goed mengen (en gebruik veel meer zand dan zaad).
Als je nu gaat zaaien, kun je zien waar je al bent geweest en wordt het zaad juist verdeeld.
Het proberen zeker waard!

Tip-3!
Kaliwaterglas (kalium silicaat-(K2SiO3) was vroeger gewoon bij de drogist te koop.
Het is een goed kleefmiddel voor te verspuiten oplossingen en is plantvriendelijk.
Lange tijd niet kunnen vinden waar het tegenwoordig te koop is.
Dankzij een tip van Jan en Jent Hartman en Karin Edens weten we nu weer waar het te koop is!
Hier twee adressen waar u het kunt vinden;
Adres 1:
Waterglas is nog te koop bij Wijngaard Agthuysen te zuidland.
Hierbij hun web-site
http://www.agthuysen-wijnbouw.nl/
Postadres: Stationsweg 55a- NL 3214 VJ Zuidland -
Wijngaard: Biertsedijk 8 - 3212 LB Simonshaven
Tel kantoor 0031 181 452172
Tel wijngaard 0031 181 452957
fax 0031 84 7158147
email: agthuysen.zuidland@zonnet.nl
WebMaster: Fred Lorsheijd

Adres2:
DUBOMAT in Groningen.
Euvelgunnerweg 39
9723 CV Groningen
050 5490449
http://www.dubomat.nl/

naar boven